Blog
Biogang Database

Blog : Penpicha

ภูมิปัญญาท้องถิ่น บ้านหม้อ จ.มหาสารคาม

ความสำคัญและที่มาของบ้านหม้อ

          ชุมชนบ้านหม้อก่อตั้งมานานกว่า 200 ปี เป็นชุมชนที่ได้อพยพมาจาก โคราช เมื่อมาพบแหล่งทำเลดินเหนียวลักษณะดี ก็พากันตั้งรกรากประกอบอาชีพที่ตนเองถนัดคือการปั้นหม้อและภาชนะดินเผา และนำไปเป็นสินค้าแลกเปลี่ยนกับข้าวสารและสินค้าอื่นๆ กับหมู่บ้านใกล้เคียง ชาวบ้านหม้อจึงมิได้ทำการเกษตร ชาวบ้านส่วนใหญ่จึงไม่มีที่นาเป็นของตนเอง อาชีพปั้นหม้อจะทำได้ในช่วงฤดูแล้ง ตั้งแต่เดือนธันวาคม เมษายน ปีไหนแล้งมากก็จะมีช่วงเวลาทำยาวขึ้นถึงช่วงเดือนพฤษภาคม ส่วนฤดูฝนไม่ค่อยได้ทำเพราะดินจะอุ้มน้ำใช้ลานดินในการเผาหม้อไม่ได้ และเนื้อดินที่ปั้นหม้อจะไม่แห้งสนิท ไม่มีคุณภาพ ดังนั้นชาวบ้านส่วนใหญ่จึงเร่งมือผลิตให้ได้มากในช่วงฤดูแล้ง เผาและเก็บไว้ ค่อย ๆ ทยอยออกนำขายแลกเปลี่ยนในช่วงฤดูฝน ในช่วงฤดูฝนซึ่งปั้นหม้อไม่ได้ก็จะรับจ้างทั่วไป หรืออพยพย้ายถิ่นไปรับจ้างที่ต่างจังหวัด ในช่วงแรกมีผู้อพยพเข้ามาเพียงแค่ 4 – 5 ครัวเรือน ต่อมาจึงขยายเพิ่มมากขึ้น

การปั้นหม้อของชาวบ้านหม้อนั้นเป็นการทำเครื่องปั้นดินเผาประเภท Earthenware โดยใช้ดินที่มีคุณสมบัติเหนียวมีความยึดหยุ่นดีจากแหล่งดินธรรมชาติใกล้หมู่บ้าน นำมาขึ้นรูปด้วยมือและหินดุแต่งรูปทรงของหม้อ เมื่อผึ่งภาชนะที่ปั้นแห้งได้ที่แล้วจึงนำไปเผาไฟโดยการวางเรียงซ้อนกันบนลานดินโล่ง ใช้แกลบ ฟาง และฟืนสุม จุดไฟเผาจนดินได้รับความร้อนถึงจุดสุกตัวจะเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติไปมีลักษณะแข็ง แกร่ง สามารถใช้เป็นภาชนะบรรจุน้ำหรืออาหารได้ แต่มีความพรุนตัวและดูดซึมน้ำค่อนข้างสูง

ปราชญ์ท้องถิ่น นางเรณู ไชยโยชน์

  (ภาพการตีหม้อแบบโบราณ)

ปราชญ์ท้องถิ่น นายสุดสาคร ไชยโยชน์

(ภาพการขึ้นแป้นหม้อ)


ทั้งนี้ทางทีมงาน xoe ของเราได้มีโอกาสไปเรียนรู้และศึกษาวิธีการตีหม้อแบบโบราณกับปราชญ์ชาวบ้านหม้อ และได้ลงมือปฎิบัติจริง



      (การเหยียบดินผสมดินเชื้อกับดินเหนียว)



    (การขึ้นรูป ตีหม้อ )



(ตีหม้อ)

 ( สวีปากหม้อ )




อุปกรณ์ที่ใช้ในการตีหม้อ
1.หินดุ
2.ไม้ตี
3.ใบสวีปากหม้อ
4.ไม่สักคอหม้อ (ใช้ทำลายตรงคอหม้อ)





ประเภท: ภูมิปัญญาท้องถิ่น
Posted: 5 ก.ย. 58  20:07 น. by Penpicha
แหล่งที่มาข้อมูล:
จำนวนคนถูกใจ
แสดงความคิดเห็น (ต้องการแสดงความคิดเห็น กรุณา log-in)