Expert (ภูมิปัญญา/ปราชญ์)
Biogang Database

Expert (ภูมิปัญญา/ปราชญ์)

รศ. วีณา วีสเพ็ญ

ชื่อผู้รู้/ปราชญ์: รศ. วีณา

นามสกุลผู้รู้/ปราชญ์: วีสเพ็ญ

วันเกิดผู้รู้: 1 ม.ค 92

หมวดหมู่ภูมิปัญญา: ด้านอื่นๆ

ภูมิปัญญาที่เชี่ยวชาญ: หนังสือใบลาน /การปริวรรตและสืบทอดหนังสือใบลานอีสาน/ขับร้องลำนำอีสาน/ดนตรีไทย/ตำรายาสมุนไพร

รายละเอียด รองศาสตราจารย์วีณา  วีสเพ็ญ

ตำแหน่ง  รองศาสตราจารย์ระดับ 9

สังกัดภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออก

คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม


ลิงค์กิจกรรม
  โฮงเฮียนภูมิปัญญาอีสาน วัดมหาชัย
  
จัดอบรมภูมิปัญญาท้องถิ่นแก่เยาวชน
    วีดีโอ ประวัติและผลงาน รศ. วีณา วีสเพ็ญ

 


ตำแหน่ง ประธานโครงการอนุรักษ์
ใบลานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
 

 
ภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออก
วุฒิการศึกษา
ค.ม. (การสอนภาษาไทย) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


 

 
     
 

ประสบการณ์ด้านการบริหาร

พ.ศ. ๒๕๒๐ - ๒๕๒๕

    รักษาการหัวหน้าภาควิชาดุริยางคศาสตร์   เนื่องจากอาจารย์ประจำไปศึกษาต่อ และ ดำรงตำแหน่งหัวหน้า ภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออกคณะมนุษยศาสตร์    มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒมหาสารคาม
 

พ.ศ. ๒๕๒๕- ๒๕๓๐

   ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาภาษาไทย  และภาษาตะวันออก

พ.ศ. ๒๕๓๐ - ๒๕๓๗

   ดำรงตำแหน่งรองคณบดีคณะมนุษยศาสตร์

พ.ศ  ๒๕๓๘ -รักษาราชการแทนคณบดีคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

พ.ศ ๒๕๓๘ - ๒๕๔๒ 

   ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม      คนแรก

พ.ศ.๒๕๔๒ -  ๖ มิถุนายน   ๒๕๔๖

   ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีฝ่ายศิลปวัฒนธรรมและกิจการพิเศษ  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
   รักษาราชการแทนรองอธิการบดีฝ่ายพัฒนานิสิต

พ.ศ ๒๕๔๒- ๒๕๔๖

   ดำรงตำแหน่งประธานโครงการจัดตั้งคณะศิลปกรรมศาสตร์อีกตำแหน่งหนึ่ง
    

ปัจจุบัน       

ประธานโครงการอนุรักษ์หนังสือ  ใบลานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

 

โทร.08-1768-9126,043-721891


email.Weenah_we@hotmail.com





อาชีพผู้รู้/ปราชญ์ อาจารย์

ข้อมูลอื่นที่ฉันรู้   นอกจากท่านจะเป็นผู้รู้เรื่องการปริวรรตอักษรจากหนังสือใบลานแล้ว ยังมีความรู้ความสามารรถในสาขาต่างๆ ดังนี้

1. เป็นผู้ประดิษฐ์ท่าฟ้อนรำ

   ฟ้อนสาละวัน เป็นชุดฟ้อนที่ประดิษฐ์ขึ้นใหม่ โดยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม (มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ปัจจุบัน) การฟ้อนชุดนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากการที่อาจารย์วีณา วีสเพ็ญ อาจารย์เฉลิมชัย ชนไพโรจน์ และอาจารย์วาสนา ต้นสารี ได้เดินทางไปเยี่ยมศูนย์ลาวอพยพ จังหวัดอุบลราชธานี เพื่อศึกษาทำนองลำชนิดต่างๆ ของประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และการไปครั้งนี้ได้พบกับหมอลำที่มีชื่อเสียงของลาวคือ หมอลำบัวผัน แก้ววิเศษ และหมอแคนเข็มพร แก้ววิเศษ ซึ่งหมอลำบัวผันได้ลำเพลงพื้นเมืองทำนองต่างๆ พบว่ามีทำนองลำพื้นเมืองหลายทำนอง เช่น ลำมหาชัย ลำผู้ไท ลำสาละวัน ลำคอนสวัน ลำบ้านซอก ซึ่งในทำนองลำแต่ละทำนองก็มีลีลาท่วงทำนองแตกต่างกันไป

ในปี พ.ศ. 2525 ทางมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยอาจารย์วีณา วีสเพ็ญ พร้อมนิสิตชมรมดนตรีและนาฏศิลป์พื้นเมือง จึงร่วมกันประดิษฐ์ท่าฟ้อนประกอบการลำสาละวัน ซึ่งมีท่วงทำนองที่เร้าใจ เนื้อหาของลำสาละวันนั้นนอกจากจะสะท้อนให้เห็นการเกี้ยวพาราสีของชายหญิง แล้ว โวหารเปรียบเทียบที่ใช้ยังสะท้อนให้เห็นถึงความงามของภาษาซึ่งควรค่าแก่การ อนุรักษ์และศึกษาต่อไปยิ่งนัก การฟ้อนสาละวันนับเป็นการฟ้อนตีบทตามกลอนลำสาละวัน คำว่า "สาละวัน" คงได้ชื่อมาจากแหล่งกำเนิดและนิยมขับร้องทำนองพื้นเมืองชนิดนี้ ซึ่งแพร่หลายอยู่ในแถบเมืองสาละวัน จึงได้ชื่อว่า "ลำสาละวัน"

เครื่องแต่งกาย ผู้หญิงแต่งชุดผ้าฝ้ายพื้นเมือง เสื้อแขนกระบอกสีขาวขลิบสีชมพู ผ้าถุงมัดหมี่ฝ้ายสีดำ เก็บชายเสื้อห่มสไบผ้าขิดสีชมพู คาดเอวด้วยสายเข็มขัดเงิน ผมเกล้ามวยสูง ผูกผ้าสีชมพูสด ผู้ชายแต่งผ้าฝ้ายล้วน เสื้อสีนวลคอกลม แขนสั้น กางเกงขาก๊วยสีเขียวสด คาดเอวด้วยผ้าขาวม้าไหม โพกผ้าด้วยผ้าขิดสีชมพู ลวดลายเหมือนกับผ้าสไบของฝ่ายหยิง สวมสร้อยคอเงินหรือใช้ฝ้ายคล้องคอ

ฟ้อนสาละวัน

เครื่องดนตรี ใช้ดนตรีพื้นเมืองอีสาน ทำนองลำสาละวัน

ลำสาละวัน

1. โอ...... โอละเดอชายเอย แต่บาดสิบปีล้ำ ซาวปีล้ำ มาเห็นกันเทื่อหนึ่ง เดออ้ายเอย ชายเอย
            พอแต่เข้าขึ้นเล้ามาพ้อเทื่อสองอ้ายเอย... คีงบางเอย
            โอยเด..... คันแม่นแฟนเพิ่นแล้วนางขอติตั้งแต่ผ่าน เดอ
            โอนอ..... คันแม่นซู้ต่างบ้าน นางขอต้านตั้งแต่ละความอ้ายเอย.... คีงบางเอย

2. โอ...... โอนอ ชายเอย พอแต่เหลียวเห็นหน้าขาวมายิ้มป่อยหล่อยแท้นอ
            โอ เด .... คันบ่ให้น้องน้อยนำอ้ายบ่แม่นคนอ้ายเอย คีงบางเอย
            โอ นอ.... เชิญอ้ายมาลำเตี้ยสาละวันให้มันคล่องเด้ออ้ายเอย
            โอย เด ..... พอฟังอ้ายและน้องมาลำเตี้ยให้มันค่องกัน แน่ก่อน โอ... เอย
            โอย เด ..... เตี้ยลงสาละวันเตี้ยลง (ซ้ำ) เตี้ยต่ำๆ ผู้เตี้ยลงต่ำๆ
            เตี้ยลงแล้วฟังข่อยสิเดี่ยวกลอน ฟ้อนอ่อนๆ สาวสาละวันเอย
            ฟ้อนอ่อนๆ เด้อสาวสาละวัน เฮามาฟ้อนนำกันผู้เตี้ยลงต่ำๆ เตี้ยต่ำๆ เตี้ยลงต่ำๆ
            เตี้ยลงแล้วลุกขึ้นสาละวัน สาละวันลุกขึ้น ลุกขึ้นสาละวัน ลุกขึ้นแล้วกะฟ้อนยืนตรงๆ (ซ้ำ)
            มารำวงนำกันเป็นหมู่ เดินเป็นคู่สอดสายมาลัย จักแฟนไผกะซังมางามแท้น้อ
            รูปหล่อๆ ให้น้องขอเมือนำ ตาดำๆ ซิฮักน้องบ่อนอ (ซ้ำ) นออ้ายเอ้ย

3. โอ...... โอนอ ชายเอย นางบ่เคยลำเตี้ยสาละวันจักเทื่อ เด้ออ้ายเอย
            โอ เด .... มาพบพุ่มหมากเขือ มาพบเครือหมากแข้ง มาพบแซงหมากพร้าว
            มาพบบ่าวผู้ฮู้ มาพบซู้ผู้นี้อยากลำเกี้ยวใส่กันแท้นออ้าย เอย
            เดินหน้าแล้วเชิญยิ้มหวานๆ (ซ้ำ) เดินหน้าสาละวันเดินหน้า (ซ้ำ)
            ถ้าบ่สงสารสาวหมอลำบ่ (ซ้ำ) บ่ฮักน้องบ้อ บ่เอาน้องบ่ (ซ้ำ)
            ถอยหลังสาละวันถอยหลัง (ซ้ำ) หูคอยฟังเสียงกลองเขาแหน่
            หูคอยฟ้องเสียงแคนเขาแน ต้อยแลนแตรผู้ต้อยแลนแตร่ (ซ้ำ)
            คันบ่ฮักเจ้าแน น้องกะบ่มาลำ (ซ้ำ)

4. โอย...... พอแต่เหลียวเห็นหน้าอยากคืนมาฟ้าใหม่แท้ เด
            โอย เด พออยากขยับเข้าใกล้เฮือนเพิ่น ตั้งแต่คนอ้ายเอยคนงามเอย
            โอย.... ชายเอยคั่นแม่นนางน้องนี้แล้ว โอ เด ..... น้องนี้มาเสียจิตตั้งแต่บ้านน้องนี้อยู่ไกล
            โอ เด ..... น้องนี้มาเสียใจตั้งแต่บ้านน้องอยู่ห่างเด้
            โอเดพออยากย่อแผ่นพื้นโนนบ้านเข้าใส่กันอ้ายเอย คีงบางเอย...
            โอเดเชิญอ้ายมาลำเกี้ยวสาละวันให้มันคล่อง เด้ออ้ายเอย
            โอนอ พอฟังอ้ายและน้องมาละเตี้ยให้คล้องกันหย่าง เอยคนงามเอย
            เกี้ยวกันสาละวันเกี้ยวกัน (ซ้ำ) โอยละพี่ชายเอย จังหวาละพี่ชายเอย
            การที่มาลำเตี้ยนางบ่เคยเต้ยจักเทื่อ แนวใด๋มันคือเอ้อ เอย....
            มาพบพุ่มกะละแม่นหมากเขือ นางมาพบเดื่อหมากแข้ง มาพบแซงกะละแม่นหมากพร้าว
            มาพบบ่าวกะละแม่นผู้ฮู้ นางมาพบชู้ผู้นี้อยากลำเกี้ยว ลำเกี้ยว เข้าใส่กัน
            นั่นละหนานางนา ละหนาหน้านวลนำผู้หนาลำคีงบางเอย ผู้หนาลำคีงเจ้าบางเอย เจ้าบางเอย
            โอย.... ชายเอย น้องสิไลลาแล้วสาละวันสิโค้งอ่วยก่อนเด้อ
            โอยเด นางสิลาพี่น้อง อันนี่ค่อยอยู่ดีแน่ท่อนลาลงละเด้อ... ลาลง สาละวันลาลง (ซ้ำ)

 

 

bulletการฟ้อนมหาชัย
ฟ้อนมหาชัย

ฟ้อนมหาชัย ก็เช่นเดียวกับฟ้อนสาละวัน ทางมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม เห็นว่าควรอนุรักษ์ทำนองลำพื้นเมืองที่แพร่หลาย และเป็นที่นิยมอยู่ในภาคอีสานของไทย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งในปี พ.ศ. 2525 ทาง มหาวิทยาลัยได้จัดทำชุดฟ้อนประกอบทำนองล้ำขึ้นชุดหนึ่งแล้วคือ ชุด "ฟ้อนสาละวัน" และเห็นว่าเพื่อเป็นการสืบทอดทำนองลำพื้นเมืองต่อไป จึงได้นำทำนองลำมหาชัยซึ่งอาจารย์วีณา วีสเพ็ญ และอาจารย์เจริญชัย ชนไพโรจน์ ได้บันทึกเทปไว้เมื่อคราวไปเยี่ยมศูนย์ลาวอพยพ ที่จังหวัดอุบลราชธานี และคำว่า "มหาชัย" ยังเป็นนามที่สอดคล้องกับชื่อผู้สร้างเมืองมหาสารคาม คือ ท้าวมหาชัย (กวด) อาจารย์ชัชวาลย์ ทองประเสริฐ จึงได้นำทำนองลำมหาชัย มาให้นิสิตชมรมดนตรีและนาฏศิลป์พื้นเมืองฝึกซ้อม โดยใช้ดนตรีพื้นเมืองอีสานเป็นหลัก พร้อมประยุกต์ท่าฟ้อน ซึ่งคณะนาฏศิลป์ลาวได้นำมาเผยแพร่ ในปี พ.ศ. 2529 คำว่า "ลำมหาชัย" นั้นเป็นทำนองลำที่นิยมขับร้อง ของหมอลำในแถบเมืองมหาชัย ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และภาคอีสานของประเทศไทย

เครื่องแต่งกาย ผู้แสดงเป็นหญิงล้วน แต่งกายโดยใช้เสื้อคอกลม แขนกระบอก เอวระบาย นุ่งผ้าถุงเวียงลายลงมีเชิง และห่มสไบผ้าเวียงเช่นกัน คาดเข็มขัดยืดสีทอง ผมเกล้ามวยคาดผ้าปักดิ้นสีทองใส่สร้อยคอดินเผาด่านเกวียน และตุ้มหู


เครื่องดนตรี ใช้ดนตรีพื้นเมืองอีสาน ทำนองลำมหาชัย

ลำสาละวัน

บัดนี้ เฮียมซิไขแม่นคำข้อ มหาชัยจะได้กล่าว ก่อนนา
มาพบกันแม่เทื่อนี้ เฮียมขอเว้าแม่นกล่าวโลม คีงกลมผู้งามเอย
ท่านเอย ท่านผู้เนาแม่นอยู่พี้ ศรีสยามนครใหญ่ ท่านเอย
ยังค่อยสุขแม่นอยู่เรื่อย สบายบ้างแม่นดั่งเดิม เสริมสร้างบ้านเมืองเดอ

โอ... คำเอย อันหนึ่งอีกทั้งพงษ์พันธุ์เชื้อ พี่น้องไทยทุกๆ ส่ำ เฮียมเอย
ยังถาวรแม่นเที่ยงมั่น สบายแท้แม่นทุกคน
เฮียมนี้ แสนที่ดีแม่นใจล้น ในมโนเจ้าช้อยเชื่อง
ย้อนว่า โอกาสดีแม่นเลิศล้ำ ได้มายื้อแม่นย่องยาม พี่น้องพวกเฮาเอย
คีงกลมผุ้งามเอย ท่านเอย ย้อนเฮามีแม่นมูลเชื้อ สายสัมพันธ์มาแต่ก่อน พู้นแล้ว
หมุ่เฮาเป้นแม่นพี่น้อง ถนอมไว้อย่าได้ลืม พี่น้องพวกเฮาเอย คีงกลมผู้งามเอย

 

ฟ้อนมหาชัย



แหล่งที่มาของข้อมูล: คณะมนุษยศาสตร์ฯ มมส / โฮงเฮียนภูมิปัญญาอีสาน วัดมหาชัย

คำช่วยค้นหา: ผู้รู้
จำนวนคนถูกใจ
รูปภาพเพิ่มเติม
รดน้ำดำหัววันสงกรานต์
ที่อยู่
ที่อยู่: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ตำบล: ขามเรียง
อำเภอ: กันทรวิชัย
จังหวัด: มหาสารคาม
รหัสไปรษณีย์: 44150
โทรศัพท์: -
แสดงความคิดเห็น (ต้องการแสดงความคิดเห็น กรุณา log-in)
photo profile
Pimkunlaya4325 11 ก.ย. 54  18:12 น.
ไลค์ค่ะ^^
photo profile
natcha4308 7 ก.ย. 54  20:23 น.
ไลค์ค่ะ
photo profile
Phattarawarin4828 13 ส.ค. 54  17:57 น.
อาจารย์คะ หนูมาไลค์ค่า

เยี่มชม expert หนูด้วยนะคะ อาจารย์สุดสวย ^^