Expert (ภูมิปัญญา/ปราชญ์)
Biogang Database

Expert (ภูมิปัญญา/ปราชญ์)

นายอดิศักดิ์ ฝอยทับทิม

ชื่อผู้รู้/ปราชญ์: นายอดิศักดิ์

นามสกุลผู้รู้/ปราชญ์: ฝอยทับทิม

วันเกิดผู้รู้: 14 มิ.ย. 16

หมวดหมู่ภูมิปัญญา: ด้านหัตถกรรม

ภูมิปัญญาที่เชี่ยวชาญ: การม้วนด้าย

รายละเอียด

การทอผ้านั้นมีขั้นตอนย่อยๆ หลายขั้นตอนมาก เริมตั้งแต่การม้วนด้ายยืน การเก็บตะกอหรือการทำเขา การทอผ้าโดยใช้กี่กระตุก และอีกมากมาย แต่ถ้าจะพูดถึงนายอดิศักดิ์ ฝอยทับทิม หรือพี่จั๊วะแห่งบ้านเพลงผ้าบ้านหนองขาวก็ต้องพูดถึงการม้วนด้าย ซึ่งพี่เขาทำเป็นอาชีพเสริมจากการทำไร่ การเลี้ยงกบ โดยรับจ้างม้วนด้ายจากเจ้าของกี่หรือกลุ่มทอผ้าต่างๆ แต่ก็สร้างรายได้ให้ครอบครัวของพี่จั๊วะอยู่ไม่น้อยเลยทีเดียว

พี่จั๊วะเติบโตมาในครอบครัวที่ทอผ้า ม้วนด้าย ขึ้นลายด้ายยืน ฯลฯ ตอนเด็กๆก็ถูกใช้ให้ช่วยทำนู่นบ้างนี่บ้างพอเริ่มโตขึ้นจากการที่ต้องช่วยทำก็กลายเป็นความสนใจ มีความอยากที่จะอนุรักษ์ไว้ไม่อยากให้ภูมิปัญญาที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชนนี้สูญหายไปไหน จึงสืบทอดการทำมาจนถึงทุกวันนี้และก็จะถ่ายทอดภูมิปัญญาความรู้ไปสู่รุ่นลูกรุ่นหลานต่อๆไป

ขั้นตอนการม้วนด้ายเป็นขั้นตอนย่อยของการทอผ้าซึ่งการม้วนด้ายมีขั้นตอนย่อยๆดังนี้

            1.การกรอด้ายยืน กรอด้ายจากม้วนด้ายที่เรียกว่าใจสู่หลอด

            2.การเดินด้ายหรือการค้นด้ายเพื่อวัดระยะ นำหลอดด้ายไปตั้งบนหลักที่ม้าค้นด้ายซึ่งจะมี 2 แถวคือแถวบนกับแถวล่าง ให้ตั้งสลับกันคือหลักที่ 1 แถวบน หลักที่ 2 แถวล่าง หลักที่ 3 แถวบนไปเรื่อยจนครบจำนวน จากนั้นเก็บด้ายโดยมีลำดับการเก็บเหมือนกับลำดับในการตั้งหลักหลอดด้าย ไล่มาเรื่อยจนครบทุกหลอดแล้วใช้ไม้กระบอกที่ใช้ลากเส้นด้ายสอดนิ้วหัวแม่มือแล้วนำไปคล้องหลักที่หัวม้าคืนด้ายและเดินด้ายทั้งหมดที่ใส่ในหลักตั้งหลอดไว้มาเดินทั้งหมด

            3.การร้อยฟันหวี ร้อยเส้นด้ายเข้าฟันหวี โดยเริ่มจากด้านซ้ายเป็นหลัก ร้อยเส้นด้ายเข้าฟันหวีจนกว่าจะหมดเส้นด้าย

            4.การหวีด้ายและการม้วนด้าย เป็นการเก็บด้ายยืนที่เราเดินไว้ให้เป็นม้วน

            5.การเก็บตะกอคือวิธีที่จะบังคับเส้นด้ายยืนให้ขึ้น-ลง เพื่อที่จะให้ด้ายพุ่งไปขัดกับด้ายยืน เริ่มจากการเก็บตะกอล่างก่อน 2 ตับ ตามด้วยเก็บตะกอบนอีก 2 ตับ

เมื่อเสร็จตามขั้นตอนทั้งหมดนี้แล้วก็จำม้วนด้ายยืนไปสู่การทอต่อไป



อาชีพผู้รู้/ปราชญ์ เกษตรกร

ข้อมูลอื่นที่ฉันรู้

1.การเดินด้ายจะต้องจับไม้กระบอกให้ถูกวิธีคือ ต้องให้กระบอกเดินด้ายตั้งตรงใช้มือเดียวลากเส้นด้ายทั้งหมด ต้องระวังไม่ให้เส้นด้ายสัมผัสกับนิ้วมือเพราะเส้นด้ายจะฝืดหรือบาดนิ้วได้ทำให้เส้นด้ายไม่เรียบ ฉะนั้นต้องให้เส้นด้ายสัมผัสกับกระบอกไม้เท่านั้น

2.คนทำจะต้องมีสติและสมาธิที่ดีมากเนื่องจากต้องทำงานกับเส้นด้ายปริมาณมากและหลากสีสัน ต้องจับด้ายให้ถูกต้อง เก็บด้ายครบถ้วน และต้องไม่มีอะไรผิดพลาดเพราะถ้ามีอะไรผิดในขั้นตอนต่อๆไปก็จะเกิดปัญหา



แหล่งที่มาของข้อมูล: สัมภาษณ์ นายอดิศักดิ์ ฝอยทับทิม

คำช่วยค้นหา:
จำนวนคนถูกใจ
รูปภาพเพิ่มเติม
สาธิตการกรอด้ายยืน
สาธิตการเดินด้าย
สาธิตการม้วนด้าย
สาธิตการเก็บตะกอ
สาธิตการใช้ประโยชน์จากผ้าขาวม้า
นายอดิศักดิื ฝอยทับทิม
ที่อยู่
ที่อยู่: บ้านเลขที่ 32/1 หมู่ 3
ตำบล: หนองขาว
อำเภอ: ท่าม่วง
จังหวัด: กาญจนบุรี
รหัสไปรษณีย์: 71110
โทรศัพท์: 0982809112
แสดงความคิดเห็น (ต้องการแสดงความคิดเห็น กรุณา log-in)